Een missie in plaats van businessplan?

Steeds meer bedrijven beginnen met een missie in plaats van een businessplan. Een maatschappelijk probleem oplossen is het doel, daarna pas winst maken. De betekenis-economie heet dat.

Ik vraag me af of dat echt de toekomst is. Niet te rooskleurig? Toch zijn er al heel wat voorbeelden te noemen. De aflevering Rendement Van Geluk van VPRO Tegenlicht ging erover.

Het rendement van geluk

De aflevering gaat over een verschuiving die zich nu plaats zou vinden, namelijk dat bedrijven winst niet meer als hoofddoel bezien van hun bestaan maar ook vooral een missie hebben. Een missie in het maatschappelijk belang. Want, van geld wordt je niet gelukkig, maar je krijgt wel voldoening als je iets betekend voor een ander. Werken in dienst van het algemeen belang. De betekenis economie.

Maar is dat hetzelfde als maatschappelijk verantwoord ondernemen? Nee. Kees Klomp, schrijver van het boek Betekenisvol Ondernemen, legt uit dat het tegenwoordig bijna niet meer kan als je maatschappelijk onverantwoord onderneemt. Vroeger was dat de norm, maar nu wordt het ongemakkelijk. Over 5 of 10 jaar bestaat onverantwoord ondernemen helemaal niet meer. Maar als je alleen géén schade maakt dan betekend dan nog niet dat je iets toévoegd. Het gaat hier juist om bedrijven die, naast winst en geen schade, een verschil willen maken. De wereld een klein beetje beter willen maken. De winst wordt dan niet meer gemaximaliseerd. Waar je vroeger een buissines plan moest hebben voor je een bedrijf begon, moet je nu een maatschappelijk probleem hebben, waar je je betrokken bij voelt en welke je wilt oplossen. En dáár omheen wordt er een verdienmodel gebouwd. Dus niet zoals de grote filantropen tegenwoordig zoals Gates van Microsoft die eerst de maximale winst hebben verdient om het daarna weg te geven aan goede doelen.

Eerst betekenis, dan winst

Dat klinkt veel belovend. Maar ik ben wantrouwig. Bouwen op betekenis? Bestaan er al bedrijven die dat doen? En werkt dat wel? Blijven zij bestaan? Of was het een mooi idee maar dooft het vuurtje langzaam uit?

hiSbe

In Engeland is er in 2013 een nieuw soort supermarkt geopend die het bijvoorbeeld heel anders doet. Ze staan bekend onder de naam ‘hiSbe’ wat staat voor ‘how it should be’, ‘hoe het zou moeten zijn’ in het Nederlands. Wat doen ze dan zo anders dan andere supermarkten? “Bij ons komt geluk vóór winst” zegt Ruth Anslow, oprichter van hiSbe. Het draait in de eerste plaats om mensen. Om het geluk van klanten, werknemers en leveranciers. Zo krijgen de werknemers meer dan het minimumloon en zijn gezonde producten betaalbaarder voor de klant. Ook worden vooral lokale producten aangeboden. Pas wat er overblijft na aan al deze voorwaarden te hebben gehouden is de winst. Op de site van hiSbe zelf vind je nog meer kenmerken wat ze onderscheid van hun supermarkt concurrenten. Op het filmpje hieronder kun je de supermarkt van binnen bekijken en zien waar de producten vandaan komen (engels).

Grayston Bakkery

Het bedrijf dat brownies bakt voor het ijs van Tom & Jerry’s heeft ook een missie. “Wij huren geen mensen in om brownies te bakken, wij bakken brownies om mensen in te huren.” Iedereen kan er in dienst, ook al heb je een strafblad. Zoals Dion Drew die nu opzichter is geworden over het productie proces. “Ik verkocht drugs van mijn 14de tot mijn 27ste, daarna heb ik vier jaar vastgezeten. Maar nu heb ik een echte baan en een gezin, en kan ik dus op een legale manier voor ze zorgen. Je krijgt bij Grayston een tweede kans. Er worden geen vragen gestelt, geen achtergrondcheck gedaan. Je kun je gewoon aanmelden. Wie het eerst komt wie het eerst maalt.” Maar ze doen nog meer ze zorgen bijvoorbeeld ook voor kinderopvang en gezondheidszorg in hun gemeenschap. Op de site van Ben & Jerry’s kun je er meer over lezen en ook op de site van Grayston zelf (in het engels).

Landlife Company

Het bedrijf die het meeste indruk op mij maakte was Landlife Company. Maar dat komt natuulijk omdat ik gewoon veel van de natuur hou. 🙂 Dit bedrijf zorg voor vergroening van woestijn gebieden. Dat doen ze door zaailingen te beschermen met een “cacoon”. Dat is een 100% biologisch afbreekbare donut die gevuld is met 25 liter water. De cacoon geeft via twee lontjes langzaam water af in de aarde onder de zaailing. Na 3 tot 6 maanden is het water op maar heeft het baby-boompje al wortels tot een meter diep, en kan nu zelfstandig overleven in het hete klimaat. Normaal heeft een zaadje 0% tot 5% kans om te overleven in zo’n woestijn gebied, maar met de Landlife Cacoon wordt dit percentage verhoogd naar 80% tot 95%!

Wat is het eigenlijk een simpel iets maar het zorg voor een grote verandering. Je zou denken wat voor verschil maken een paar bomen meer in de woestijn? Maar een klein beetje begroeing zorgt al voor vocht en schaduw waardoor er steeds meer plantjes kunnen overleven. De natuur is super sterk en zo’n klein beginnetje kan al een groot verschil maken. Een klein duwtje in de goede richting, de natuur doet de rest. 😉 Op de website van Land Life Company lees je meer details over de cocoon.

Betekenis in Nederland

Zo worden er meer genoemd, ook bedrijven uit Nederland, zoals:

Maar wat als je geen ondernemer bent en ook niet van plan bent een bedrijf te starten met een missie? Ook als consument kun je een statement maken. Want elke aankoop die je doet laat zien waar je voor staat. “Als je een biologische wortel koopt dan zeg je eigenlijk: ik vind gezondheid belangrijk en ik wil geen gif in het milieu” zegt Aaron Hurst de schrijver van het boek “The Purpose Economie”. Het boek dat ondertussen hét standaard werk is tussen de vele boeken over de betekenis economie.

Wil je de hele aflevering bekijken? Dat kan hier.